6 ) دارو و درمان از تقدیر است و در برخورد با بیماری باید مداوا کرد :
1- از پیامبر خدا پرسیدند آیا این که با دارویی درمان کنیم یا تعویذی بر خود ببندیم یا پرهیزی بکنیم این کار چیزی از تقدیر خداوند را باز می دارد؟ فرمود: « هی من قدر الله»
2- موسی گفت درمان نمی کنم تا همان کسی که بیمارم کرده درمانم کند. خداوند وحی فرستاد: به عزت و جلالم سوگند تو را بهبود نمی دهم مگر به آنچه برایت گفته اند درمان کنی. « اردت ان تبطل حکمتی بتوکلک علی، من اودع العقاقیر منافع الاشیاء غیری؟»
نتیجه: دعادرمانی و توسلات در کنار درمانهای معرفی شده از جانب وحی معنی پیدا می کند و احتمالا هویت مستقلی ندارد.
7 ) پنهان داشتن بیماری: رسول اکرم صلی الله علیه و آله : خداوند متعال فرمود وقتی بنده ام به درد و رنجی گرفتار شود و بیماری را پیش از سه روز آشکار سازد، از من گلایه کرده است.
8 ) نباید در تجویز دارو شتاب کرد :
امام علی علیه السلام : « امش بدائک ما مشی بک»
امام کاظم علیه السلام : « تا زمانی که بیماری به جد با شما درگیر نشده درگیر معالجه طبیبان نشوید که درمان به مانند ساختمان است که مقدار کمی از آن شخص را به مقدار فراوانش می کشاند.»
نتیجه: مقایسه با وضعیت امروز ما که به محض بروز بیماری مختصر، داروهای فراوانی تجویز و مصرف می شود یا به سرعت دست به عملهای جراحی می زنند.
9 ) اصلاح تغذیه مقدم بر تجویز دارو است :
حضرت علىعليه السلام فرمود:
« نوشيدن دارو براى بدن مانند صابون براى لباس است كه آن را پاكيزه ولى فرسوده مىسازد.»
زكرياى رازى مىگويد:
« اگر پزشك بتواند بيمار را با غذا درمان كند نه دارو، حكيمى موفّق و سعادتمند است.»
10 ) ممنوعیت درمان با حرام :
رسول اکرم صل الله علیه و آله فرمود: « من تداوی بحرام لم یجعل الله فیه شفاء»
امام صادق علیه السلام :« لیس فی حرام شفاء»
11 ) صدقه دادن : پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله:« هیچ بیماری ای به چیزی برتر از صدقه درمان نشده است» « داوو مرضاکم بالصدقه»
12 ) تاثیر روان بر جسم و اهمیت معالجات روحی :
بر اساس تعالیم طب اسلامی در بسیاری از اوقات ریشه بیماریهای جسمی ، بیماریهای روحی روانی است. لذا معالجات جسمی و تجویز دارو به تنهایی نتیجه چندانی نخواهد داشت. به قول مولوی « تن زجان و جان زتن مستور نیست»
امام خمينىقدس سره نیز فرمود :
« اطبّاى بزرگ قديم از قبيل شيخالرئيس عقيده داشتند به معالجات روحى كه گاهى آن معالجات از علاجهاى طبى بهتر كار انجام مىداده. اين نظريه را دانشمندان و دكترهاى بزرگ اروپايى تأييد كرده و حتى از آنها نقل شده كه اگر مريض چندين مرتبه بگويد من خوب شدم، اين در خوب شدن مريض كمك مىكند و اگر عقيدهمند به خوب شدن خود بشود، چه بسا كه همين اعتقاد روحى او را خوب كند. اساس اين عقيده قوّت تأثير روح است در بدن و تابع بودن بدن است از نفس. چنانچه بعضى فلاسفهى بزرگ (ملاصدرا در اسفار) را رأى چنين است كه صحت و مرض هر دو از روح است.»
13 ) آثار بی تقوایی یا نداشتن دیدگاه صحیح نسبت به زندگی بر سلامت جسم :
« العجب لغفله الحساد عن سلامت الاجساد» نهج البلاغه حکمت 225
« صحت الجسد من قله الحسد» نهج البلاغه حکمت 256
« فان تقوی الله دواء قلوبکم و بصر عمی افئدتکم و شفاء مرض اجسادکم» خطبه 198
نتیجه : پزشک دلسوز سعی می کند تا بیماران را از رذایل اخلاقی دور کرده تا حد ممکن ملکه تقوی را در آنها زنده کند.
14) پرهیز از روشهای آزمون و خطا که مورد تائید وحی نیستند
از امام صادق (ع) روایت شده : «گروهى از انصار نزد رسول خداصلى الله عليه وآله رفتند و گفتند: اى پيغمبر خدا ما را همسايهاى است كه از درد دل مىنالد. آيا اجازه مىدهى كه او را درمان كنيم؟ پيغمبر فرمود: با چه او را درمان مىكنيد؟ گفتند: مردى يهودى است در نزد ما كه اين درد را درمان مىكند. فرمود با چه؟ گفتند: شكم را مىشكافد و چيزى از ميان آن بيرون مىآورد. پيغمبر خدا را اين امر ناخوش آمد. براى بار دوم و سوم از او اجازه خواستند. پيغمبر فرمود هرچه مىخواهيد بكنيد. آنان يهودى را خواندند. او شكم بيمار را شكافت و چرك و كثافات بسيارى از آن بيرون آورد، سپس شكم را شستشو داد و دوخت و دارو بر آن نهاد و بيمار تندرستى يافت. پيغمبر را از اين امر آگاه كردند. فرمود: همانا آنكه دردها را آفريد، داروى آن را نيز آفريد و بهترين دارو، حجامت، فصد و سياهدانه است
15 ) برخی بیماریها نباید درمان شوند
1 - حضرت رسولصلى الله عليه وآله مىفرمايد:
« چهار چيز را بد نداريد زيرا اين چهار چيز امان از چهار چيز ديگر است: زكام را بد نداريد زيرا آن امان از جذام است. دُملها را بد نداريد
زيرا امان از برص است. درد چشم را بد نداريد زيرا كه آن امان از كورى است و سرفه را بد نداريد زيرا كه سرفه امان از فلج است»
2 - مردى از اصحاب امام صادقعليه السلام دچار زكام شد حضرت به او فرمود:
« زكام لشگرى از لشگرهاى خداست كه سوى تو آمده تا تو را از علتهاى ديگر نجات دهد. اگر مىتوانى آن را به حال خود بگذار چون
زكام منفعت بسيار دارد.»
تجویز بی رویه آنتی بیوتیک، آنتی هیستامین و قرص سرماخوردگی ناشی از عدم حاکمیت چنین دیدگاهی بر طب و درمان است.
پس برخی بیماریها را نباید درمان کرد، در درمان سایر بیماریها هم نباید تعجیل کرد و مداوا را باید با اصلاح تغذیه شروع کرد.
